در دنیای شبکههای کامپیوتری/مخابراتی زمانی که در ارتباط با لایه فیزیکی (Physical Layer) در مدل هفت لایه OSI صحبت میکنیم، با دو مفهوم مهم «پسیو شبکه» و «کابل کشی ساختاریافته» روبهرو میشویم.
بنابراین یک سوال مهم مطرح میشود: آیا پسیو شبکه همان کابل کشی ساختاریافته است؟
بسیاری از افراد این دو مفهوم را یکسان میدانند، در حالی که تفاوتهای ظریفی میان آنها وجود دارد.
در این مقاله به بررسی مفهوم کابل کشی ساختاریافته، تفاوت آن با عبارت پسیو شبکه و مزایای پیادهسازی استانداردهای آن در زیرساخت شبکه میپردازیم.
پسیو شبکه به مجموعه المانهای بستر ارتباطی، شامل کابل و اتصالات اشاره دارد. این المانها وظیفه انتقال دیتا و ایجاد ارتباط بین تجهیزات فعال شبکه (اکتیو) را بر عهده دارند؛ اما کابل کشی ساختاریافته (Structured Cabling) مجموعهای از استانداردها، برای بکارگیری اجزای پسیو شبکه در جهت طراحی یک ساختار نظاممند و پیادهسازی اصولی آن میباشد.
در بسیاری از پروژههای شبکه، کابلها بدون رعایت استانداردهای لازم نصب و شبکه راهاندازی میشود؛ نتیجه چنین رویکردی ایجاد ساختاری نامنظم و پیچیده است که به «شبکه اسپاگتی» معروف اند. اگرچه در این شرایط ارتباط بین تجهیزات برقرار میشود، اما نگهداری، توسعه و عیبیابی آن بسیار دشوار خواهد بود.
اصول کابل کشی ساختاریافته با ایجاد نظم و استانداردسازی زیرساخت، از بروز این مشکلات جلوگیری میکند.
یکی از مهمترین مزایای بهرهگیری از اصول کابل کشی ساختاریافته، استقلال از برند است.
در برخی موارد، استفاده از تجهیزات یک برند خاص باعث میشود برای توسعه یا تعمیرات نیز مجبور به استفاده از همان برند باشید. این وابستگی میتواند مشکلات متعددی ایجاد کند، از جمله:
· محدودیت در ارتقای سیستم
· افزایش هزینههای تأمین تجهیزات
· وابستگی به سیاستها و استراتژیهای تولیدکننده
· دشواری در تأمین قطعات مورد نیاز
در مقابل، اصول کابل کشی ساختاریافته امکان استفاده از تجهیزات برندهای مختلف را در کنار یکدیگر فراهم میکند و آزادی عمل بیشتری در طراحی و توسعه شبکه در اختیار سازمان قرار میدهد.
نیاز به تغییرات در سازمانها اجتناب ناپذیر است برای مثال: اضافه شدن پریزهای شبکه روی دیوار، جابه جایی محل کاربران، اضافه شدن ساختمان جدید و به طبع آن ایجاد یک بستر شبکه ارتباطی بین ساختمان ها و یا حذف و اضافه بخشی از ساختار شبکه، جزو سناریوهایی است که مدیران شبکه به طور معمول با آن درگیر هستند.
در یک ساختار اصولی شبکه امکان تغییرات به معنی اضافه، حذف و جابهجایی با کمترین احتمال قطعی در شبکه (Down time) یکی از اساسی ترین دغدغههای طراحان و بهرهبردارن است. مطمئنا در یک شبکه غیر اصولی (اسپاگتی) که المان های پسیو، صرفا برای ارتباط استفاده شدهاند، احتمال قطعی شبکه در تغییرات بسیار زیاد خواهد بود. این درحالی است که اصول کابلکشی ساختاریافته با تمرکز بر نیازهای مبتنی بر انعطافپذیری و توسعههای آینده نگر بدون ایجاد تغییرات گسترده در زیرساخت، میتواند سبب کاهش هزینههای توسعه و افزایش بهرهوری شود.اگرچه اجرای اصول کابل کشی ساختاریافته در ابتدای پروژه نیازمند سرمایهگذاری بیشتری است، اما در بلندمدت موجب صرفهجویی قابل توجهی در هزینهها میشود.
رعایت اصول کابل کشی ساختاریافته در زیرساخت شبکه باعث میشود:
· خرابی تجهیزات کاهش یابد.
· عیبیابی سریعتر انجام شود.
· هزینههای نگهداری کمتر شود.
· عمر مفید تجهیزات افزایش پیدا کند.
در نتیجه، هزینه کل شبکه در طول زمان کاهش خواهد یافت.
در شبکههایی که مطابق با اصول کابل کشی ساختاریافته طراحی شدهاند، تمامی تجهیزات بهصورت منظم و سیستماتیک مدیریت میشوند.
این نظم مزایای متعددی دارد از جمله:
· عیبیابی سریعتر
· کاهش زمان قطعی شبکه
· افزایش پایداری سرویسها
· مدیریت سادهتر تغییرات و توسعه شبکه
بنابراین با پیروی از اصول کابل کشی ساختاریافته، سازمانها میتوانند سطح دسترسی (Availability) و آپتایم (up time) شبکه خود را افزایش دهند.
فناوریهای شبکه به سرعت در حال پیشرفت هستند. اصول کابل کشی ساختاریافته به گونهای طراحی شدهاند که امکان استفاده از فناوریهای جدید را در آینده فراهم میکنند.
به عنوان مثال: زیرساختهایی که مطابق با استانداردهای معتبر طراحی میشود، میتوانند از نسلهای جدید تجهیزات شبکه، سرعتهای بالاتر انتقال داده و فناوریهای نوظهور پشتیبانی کنند.
این موضوع باعث میشود سازمانها در آینده هزینه کمتری برای مهاجرت به فناوریهای جدید پرداخت کنند.
امروزه شبکههای سازمانی تنها به برقراری ارتباط بین تجهیزات محدود نمیشوند، بلکه باید از پایداری، امنیت، قابلیت توسعه و سهولت نگهداری و مدیریت نیز برخوردار باشند. دستیابی به این اهداف بدون بهرهگیری از یک زیرساخت استاندارد و اصولی امکانپذیر نیست.
کابل کشی ساختاریافته با ایجاد نظم در زیرساخت شبکه، بستری مطمئن برای انتقال دادهها فراهم میکند و زمینه را برای توسعه آسان شبکه در آینده مهیا میسازد. علاوه بر این، رعایت استانداردهای کابل کشی ساختاریافته موجب کاهش پیچیدگیهای مدیریتی، افزایش سرعت عیبیابی و بهینهسازی هزینههای نگهداری میشود به همین دلیل، سازمانها و کسبوکارهایی که به دنبال ایجاد یک شبکه پایدار، منعطف و آیندهنگر هستند، میبایست مطابق با اصول کابل کشی ساختاریافته شبکه خود را راهاندازی کنند.
پسیو شبکه به اجزای ارتباطی یک لینک لایه فیزیکی شبکه مستقیما اشاره دارد برای مثال: کیستون، پچ کورد، کابل، کانکتور هر یک اجزای پسیو شبکه هستند، اما کابلکشی ساختاریافته و استانداردهای مرتبط با آن، نحوه قرارگیری اجزای پسیو شبکه در کنار همدیگر را با هدف سهولت در نگهداری، توسعه در آینده، قابلیت تغییرات و کنترل هزینههای بلند مدت توضیح میدهد.
سلسله مقالات FARBIN CABLE 101 به هدف ارائهی دانش پایهای پسیو شبکههای کامپیوتری/مخابراتی تنظیم شده است.
این مسیر آموزشی، بهویژه برای افراد تازهکار، بهترین مسیر یادگیری محسوب میشود؛ چرا که به آنها کمک میکند اشتباهات رایج دیگران را در پیش نگیرند، مسیر یادگیری را به درستی طی کنند و دید صحیحی نسبت به مفاهیم پسیو شبکه داشته باشند.
اگرچه FARBIN CABLE 101 با هدف آموزش مفاهیم پایهای تدوین شده است، اما محتوای آن به گونهای است که علاوه بر افراد مبتدی، افراد حرفهای و باتجربه در این حوزه نیز میتوانند بهعنوان یک مرجع جامع برای تثبیت و تکمیل یادگیری از آن استفاده کنند.
مقالات آموزشی FARBIN CABLE 101 به ترتیب منتشر شده و توصیه میشود برای حفظ پیوستگی مفاهیم، مقالهی بعدی، با موضوع: آیا اصول کابل کشی ساختاریافته صرفا متمرکز بر افزایش کیفیت سیگنال است؟ را مطالعه کنید.
